Հայաստանի Հանրապետության Կառավարություն

Չորեքշաբթի, 5 Հոկտեմբերի 2011

Այսօր ՀՀ Ազգային ժողովում կառավարության հետ հարց ու պատասխանից հետո վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը պատասխանել է լրագրողներին հետաքրքրող հարցերին: Ձեր ուշադրությանն ենք ներկայացնում ճեպազրույցի տեսագրությունը և սղագրությունն ամբողջությամբ:

Ճեպազրույցի վիդեո և աուդիո տարբերակները հասանելի են նաև ՀՀ կառավարության ftp://ftp.gov.am սերվերում:
 

Հարգելի գործընկերներ, առաջին հերթին ցանկանում եմ օգտվել այս հնարավորությունից և մեզ բոլորիս շնորհավորել Ուսուցչի օրվա առթիվ: Հուսով եմ, որ բոլորդ կմիանաք այս շնորհավորական խոսքերին, որոնք ուղղված են մեր ուսուցիչներին, որովհետև նրանք կերտում են մեր ազգի ապագան: Այժմ ես սիրով պատրաստ եմ պատասխանել ձեզ մտահոգող հարցերին:

-Պարոն վարչապետ, ի՞նչ ընթացքի մեջ են որոնողական աշխատանքները և կա՞ն արդյոք հաջողություններ:

Մենք այս պահին անում եք բոլոր հնարավոր գործողություններն ու միջոցառումները: ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարը գտնվում է դեպքի վայրում, և ձեռնարկվում են բոլոր անհրաժեշտ միջոցառումները` փրկարարական աշխատանքներն իրենց տրամաբանական ավարտին հասցնելու համար: Սա, իհարկե, աննախադեպ փլուզում էր, որ տեղի է ունեցել Հայաստանի Հանրապետությունում և մեծ անակնկալ էր: Սակայն դեպքից անմիջապես հետո ձևավորվեց օպերատիվ շտաբ պարոնի Երիցյանի գլխավորությամբ, բոլոր գերատեսչությունները ակտիվորեն մասնակցել են այդ միջոցառումներին, և բոլորն իրենց կարողությոնները առավելագույնս դնում են խնդրի լուծման համար` սկսած առողջապահության նախարարությունից, ավարտած պաշտպանության նախարարությունով, և բոլորն իրենց կարողությունները ծառայեցնում են այդ խնդրի լուծմանը:

-Պարոն վարչապետ, ինչ-որ մեկը պատասխանատվություն կրելո՞ւ է փլուզման համար: Արդյոք այդ տարածքը ներառված չէ՞ր առավել ռիսկային գոտիների մեջ :

Մենք այս պահի դրությամբ ունենք 131 ռիսկային գոտի: Փլուզումը, որ տեղի ունեցավ Այրումի կայարանի կողքին, այդ ռիսկային գնահատված տարածքների ցանկում չկար, որովհետև այն չէր գնահատվել որպես ռիսկային, և դա անսպասելի էր մեր մասնագետների համար: Իմ հանձնարարությամբ ստեղծվել է մասնագետների խումբ, որը ներառում է ոչ միայն պետական կառույցների, այլև ՀՀ ԳԱԱ մասնագետներին, ովքեր երկրաբանական հետազոտություն կանցկացնեն ու կտան վերջնական պատասխան, թե որոնք էին այդպիսի փլուզման պատճառները, արդյոք սողանքը շարունակվելու է, թե ոչ: Որովհետև, եթե մենք չստանանք վերջնական մասնագիտական գնահատականներ, դժվար կլինի ճիշտ որոշում կայացնել, թե ինչպիսին է լինելու շրջանցող ճանապարհը, և, ընդհանրապես, իմաստ ունի արդյոք վերականգնել նույն ուղղությամբ այդ ճանապարհը:

- Երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանն իր վերադառնալու համար անհրաժեշտ երեք գործոններից առաջինը նշում է երկրի տնտեսական վատ վիճակը: Կա՞ն արդյոք այդ գործոնները:

Հանրապետության նախագահները միշտ քաղաքական դաշտում են. և Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, և Ռոբերտ Քոչարյանը, և յուրաքանչյուրն ընտրում է իր ռազմավարությունը քաղաքական դաշտում գործելու: Լևոն Տեր-Պետրոսյանն, օրինակ, երկար ժամանակ լռում էր, և դա նույնպես իր կողմից ընտրված վարքագծային կանոն էր:
Ինչ վերաբերում է Ռոբերտ Քոչարյանի հայտարարություններին, ապա այսօր Հայաստանում երկրի տնտեսական, սոցիալական, քաղաքական պատասխանատվությունը ստանձնել են երեք, կոալիցա կազմող քաղաքական կուսակցություններ, Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունը, Բարգավաճ Հայաստան կուսակցությունը և Օրինաց երկիրը: Ընդ որում` նրանցից ՀՀԿ-ն եղել է նաև Ռոբերտ Քոչարյանի քաղաքական հենարանը: Ես կարծում եմ, որ այն քաղաքական հենարանը, որ ունի այսօր ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը, ունի բավարար քաղաքական ուժ և կամք, նաև` հնարավորություն` ապահովելու երկրի բնականոն զարգացումը, բարեփոխումները և լուծելու կոալիցիոն հուշագրով ամրագրված բոլոր խնդիրները:
Ես կարծում եմ, որ Սերժ Սարգսյանը և Ռոբերտ Քոչարյանը եղել են, կան և ապագայում էլ լինելու են մտերիմ, մարտական ընկերներ, գործընկերներ, մարդիկ, ովքեր անցել են պատերազմի միջով, ովքեր տեսել են փորձություններ, կիսել են այդ փորձությունների դառը պտուղները, միասին տոնել են հաղթանակները, և ինչպես որ Սերժ Սարգսյանը 10 տարի եղել է Ռոբերտ Քոչարյանի ամուր թիկունքը, այնպես էլ, համոզված եմ, որ Ռոբերտ Քոչարյանը լինելու է Սերժ Սարգսյանի աջակիցն ու ամուր թիկունքը, որը հնարավորություն է տալու ՀՀ Նախագահի գլխավորությամբ մեր թիմին հասնել հաջողությունների բոլոր ասպարեզներում:

-Անգամ եթե առաջադրվի՞ նախագահի թեկնածու կամ գլխավորի ինչ որ կուսակցության համամասնական ցուցակ:

Ես իմ գնահատականները տվեցի, ես համարում եմ, որ այդպես է լինելու:

- 2012 թ. պետական բյուջեն ենթադրում է հարկերի հավաքագրման ավելացում: Չի՞ ազդի դա արդյոք փոքր և միջին ձեռնարկատիրության վրա:

Մեր կոալիցիոն կառավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկը միջին և փոքր ձեռնարկատիրությանն օժանդակելն է: Դրա համար ԱԺ-ին ներկայացվել է մի մեծ փաթեթ, որն արժանացել է խորհրդարանի հավանությանը. մենք էապես թեթևացրել ենք հարկային բեռը փոքր և միջին ձեռնարկատերերի համար, բազմաթիվ ոլորտներում անցել ենք հաստատագրված վճարների, վերացրել ենք տարբեր տիպի հաշվետվությունները, կրճատել վճարումների քանակը, հեշտացրել հաշվապահական հաշվառման կանոնները և գնում ենք փոքր և միջին ձեռնարկատիրությունների համար գործունեության դաշտի պարզեցման ու հեշտացման ճանապարհով: Մեր կառավարությունն ընդունել է աննախադեպ որոշում և արգելել 18 տեսչական մարմինների` ստուգումներ իրականացնել փոքր և միջին բիզնեսում, այսինքն` բյուրոկրատական քաշքշուկները, ճնշումներն ու բացասական դրսևորումները բացառել ենք:

- Պարոն վարչապետ, այսօր որոշ պատգամավորներ մտահոգություն են հայտնում, թե այս ճգնաժամի պայմաններում ինչպես եք լցնելու 2012 թ. պետական բյուջեն: Կարծիք կա, որ դա արվելու է ձեռնարկատիրության վրա հարկային բեռի ավելացման հաշվին: Այդպե՞ս է, թե՞ ոչ:

Ամեն տարի, երբ բյուջեն քննարկվում է Ազգային ժողովում մեր պատգամավորներն արդարացիորեն նշում են, որ հարկերի հավաքման առումով մենք ունենք ռեզերվներ և պարտավոր ենք Հայաստանում կրճատել ստվերային տնտեսությունը` բարելավելով հարկերի հավաքումը: Այս տարի, ներկայացնելով ԱԺ-ին պետական բյուջեի նախագիծը, մենք բավական լուրջ ու համարձակ քայլ ենք առաջարկում. ավելացնել հարկերի հարաբերակցությունը ՀՆԱ-ի մեջ 0.6 տոկոսով, և դրանով իսկ լուծում ենք այն խնդիրը, որ տարիներ շարունակ մեր առջև դնում էր Ազգային ժողովը: Եթե դուք ընթերցեք պատգամավորների բոլոր ելույթները, հանձնաժողովի եզրակացությունները, ապա կտեսնեք, որ սա համար մեկ պահանջն է, որ դրվում է մեր առջև:
Առաջին հերթին ռեզերվներ են առկա ստվերային տնտեսությունում, և դա պետք է լինի մեր կարևորագույն խնդիրը: Դրա համար էլ Ազգային ժողովը այս երկու տարիների ընթացքում ՀՀ կառավարությանը տվել է լրացուցիչ գործիքներ ու հնարավորություններ, որոնցից պետք է օգտվի պետական եկամուտների կոմիտեն` բարելավվելու իր վարչարարությունը:
Երկրորդ` պետք է բացահայտենք այն ոլորտները, որտեղ ձևավորվում են շահույթներ, որոնցով կարելի է համալրել մեր պետական բյուջեն: Մենք Ազգային ժողովի մեր գործընկերների հետ կկատարենք այդ վարժությունները, որպեսզի ստեղծենք օրենսդրական հիմք` նման ոլորտներից շահույթները բյուջե բերելու համար: Պատգամավորները նաև խնդիր էին բարձրացնում, որ անհրաժեշտ է բարձր եկամուտներ ունեցողներից ավելի շատ հարկեր հավաքագրել, քան փոքր եկամուտ ունեցողներից. այս սկզբունքը նույնպես պետք է կիրառենք, որպեսզի ճոխության, շռայլության վրա մեծ ծախսեր անողներն ավելի մեծ հարկեր վճարեն պետական բյուջե:

-Եվս մեկ հարց, կապված ՀՆԱ-ում 0.6 տոկոս ավելացման հետ: ՊԵԿ-ը նշել է, որ հնարավոր չի լինի նման հարկերի հավաքումը: Ի՞նչ կասեք դրա հետ կապված:

Մենք մեր առջև հեշտ խնդիրներ չենք դնում: Մենք մեր առջև դնում ենք լուրջ, ծանր խնդիրներ, որոնք լուծելու միջոցով կլինի առաջընթաց մեր երկրում:

- Հայաստանի նման երկրներում, հաշվի առնելով նաև կոռուպցիայի աստիճանը, 25 տոկոս պետք է լինի հարկեր-ՀՆԱ հարաբերակցությունը: Ինչո՞ւ Հայաստանում այդպիսի տարբերություն կա:

Դա կախված է նրանից, թե տվյալ երկիրն ինչպիսի տնտեսական մոդել է ընդունում: Կան երկրներ, որտեղ հարկային բեռը, հարկերը ՀՆԱ-ի հետ համեմատած հասնում են մինչև 40 տոկոսի, կան երկրներ, որտեղ դա տատանվում է 20-25 տոկոսի միջակայքում: Մեր երկիրն առանց այն էլ ընդունել է լիբերալ մոդել, ըստ որի հարկային բեռը տնտեսության և բիզնեսի վրա պետք է լինի մինիմալ, և այդ մոդելը ենթադրում է, որ հարաբերակցությունը պետք է լինի մինիմալ, քան այն երկրները, որոնք ընտրել են ավելի բարձր հարկային բեռի մոդել:
Մենք երբեք չենք թաքցրել, որ կա ստվերային տնեսություն, և կա դրա դեմ պայքարելու ու տեսակարար կշիռը նվազեցնելու խնդիր, և 2012թ. դա մեզ համար կլինի լուրջ մարտահրավեր. մեր համախմբված աշխատանքով պետք է լուրջ առաջընթաց ապահովենք:
Մենք մեր առջև դնում ենք նպատակներ, խնդիրներ, և, իհարկե, շատ ավելի հեշտ է, երբ կառավարությունն իր առջև դնում է շատ պարզ լուծումներ: Այդ դեպքում մեզ մեղադրում են, որ կառավարությունն իր համար երաշխավորված խնդիրներ է դնում և այլն, և այլն: Հիմա մենք մեր առջև դրել ենք լուրջ խնդիր` էապես ավելացնել հարկերի հարաբերակցությունը ՀՆԱ-ի մեջ 0.6 տոկոսով և ցանկանում ենք այս խնդիրը համախմբված լուծել: Այդ տեսակետից այս քայլը պետք է դիտարկենք որպես դրական, որովհետև մենք մտադիր ենք հարկերը հավաքել խոշոր բիզնեսից: Դրա համար է նաև Ընդերքի մասին նոր օրենքը, որը մինչև տարեվերջ պետք է ընդունենք Ազգային ժողովում, որը նույնպես կապահովի լրացուցիչ հարկեր, քանզի այդ ոլորտում կան եկամուտներ, որոնց արդյունավետ հարկման պարագայում կարելի է համալրել պետական բյուջեն:

-Իսկ դա չի՞ հանգեցնի բիզնեսի անկմանը:

Գիտեք, կախված է նրանից, թե մենք ինչպես ենք իրականացնում վարչարարությունը: Եթե մենք ասում ենք, որ ստվերային տնտեսությունը Հայաստանի Հանրապետությունում բարձր է, մենք պետք է կրճատենք ստվերային տնտեսությունը, ոչ թե հարվածենք օրինական բիզնեսին: Ինչպես ցույց է տալիս միջազգային պրակտիկան, եթե դուք ապահովում եք բիզնեսի համար հավասար պայմաններ, դա բիզնեսի համար ստեղծում է բարենպաստ պայմաններ, որովհետև ապահովվում է արդար մրցակցություն: Իսկ երբ դուք խոշոր բիզնեսում չեք կարողանում ապահովել արդար մրցակցությունը և ճիշտ չեք հավաքում հարկերը, խաթարվում է մրցակցությունը, ինչի համար դուք միշտ արդարացիորեն քննադատում եք: Հիմա մենք այս հարցը ցանկանում ենք լուծել: Դուք մեզ քննադատում եք ասելով, թե ինչու եք այս հարցը ցանկանում լուծել, ինչու եք ձեր առջև համարձակ թիրախներ դնում, ինչու եք ցանկանում հարկերի հավաքումն ավելացնել: Կարծում եմ` մենք արձագանքում ենք այն արդարացի քննադատությանը, որ հնչել է մեր հասցեին:

-Հնարավո՞ր է Պետեկամուտների կոմիտեի նախագահի հրաժարականը, որովհետև նա ասաց իրատեսական չէ նման հարկերի հավաքագրումը:

Հարգելի գործընկերներ, մեր քննարկումների ժամանակ մեր նախարարները գերատեսչությունների ղեկավարները տարբեր կարծիքներ են հայտնում, իրենց մտահոգություններն են արտահայտում, նշում են ուժեղ, թույլ, խոցելի կողմերը և դա ես համարում եմ նորմալ միջավայր, որը մենք պարտավոր ենք ապահովել, որպեսզի մարդիկ իրենց կարծիքները հայտնեն: Դեմոկրատական միջավայր պետք է ապահովել քննարկումների համար:

- Պարոն վարչապետ, հարցն առաջիկա ընտրությունների մասին է։ Առաջիկայում ընտրական տարի է, և պետք է բարձրացնել հարկերը, այսինքն` ոչ թե բարձրացնել հարկերը, այլ հարկահավաքությունը ճիշտ իրականացնել։ Դա նախընտրական իրավիճակների հետ արդյոք կա՞պ ունի։

Երկու տեսակետ հնչեց` մեկը, որ նախընտրական տարի է, պետք է հարկերն իջեցնել ընտրողների, մասնավորապես, բիզնեսով զբաղվող ընտրողների ձայները շահելու համար, մյուսը` Դուք ասում եք, որ նախընտրական տարի է, հարկերն ավելացնում եք, որպեսզի ընտրողները ձեզ ձայներ տան։ Դա կախված է նրանից, թե ինչպես դուք կմեկնաբանեք, և մեր հանրությունն ինչպես կընկալի։ Մեր նպատակն է հարկերի հավաքումն ավելացնելով` ավելացնել սոցիալական նպաստները 10 տոկոսով, թոշակները` 10 տոկոսով, քաղծառայողներին առաջարկել սոցիալական փաթեթ։ Բնականաբար, ընդհանուր առմամբ սա մեր հանրության կողմից դրական կընդունվի, որովհետև մեր 2012թ. բյուջեն ունի հստակ սոցիալական ուղղվածություն։

- Որքանո՞վ են ճիշտ խոսակցություններն այն մասին, որ խորհրդարանական ընտրություններում Դուք լինելու եք ՀՀԿ համամասնական ցուցակի առաջին հորիզոնականում։ Նման քննարկում, առաջարկություն, ցանկություն կա՞։

Դուք քաջատեղյակ եք, թե Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունն ինչպես է կազմակերպում իր աշխատանքները։ Այսօրվա դրությամբ Հանրապետական կուսակցությունում դեռևս այդպիսի քննարկում չի եղել։ Իմ ցանկությունը հետևյալն է, որ մեր կուսակցության որոշումը ես պարտավոր եմ կատարել, և ինչ կորոշի կուսակցությունը, այնպես էլ կլինի։ Իմ ցանկությունները համապատասխանելու են մեր կուսակցության կողմից ընդունված որոշումներին։

- Ի՞նչ կասեք իշխանության ու ընդդիմության միջև առկախված երկխոսության մասին։

Ես դա դիտարկում եմ որպես նորմալ քաղաքական պայքար։ Բոլորը պայքարում են ընտրություններում ընտրողների ձայները շահելու համար։ Յուրաքանչյուրն ունի իր հաջողության հասնելու ռազմավարությունը։ Ընդդիմությունը մշակել է իր ռազմավարությունը, իշխանությունները մշակում են իրենց ռազմավարությունը, և այդ ռազմավարությունը մենք հանգիստ ենք ընդունում և փորձում ենք ցույց տալ մեր ընտրողներին մեր հարաբերական առավելությունները։

- Պարոն վարչապետ, հիմա Ազգային ժողովում քննարկվում է Ընդերքի մասին օրենսգիրքը, որտեղ նաև հարկման մեխանիզմի փոփոխություններ են նախատեսվում։ Ձեր կարծիքով, այդքան հե՞շտ է այդ ոլորտից լրացուցիչ հարկեր գանձել և լրացուցիչ գումարներ հավաքագրել պետական բյուջե։

Սա կարևորագույն օրենքներից մեկն է, որն արդեն երկու տարի է` գտնվում է մշակման փուլում, և մենք Համաշխարհային բանկից տեխնիկական օժանդակություն ենք ստացել այս օրենքը մշակելու համար, որովհետև այն պետք է համապատասխանի միջազգային լավագույն չափանիշներին։ Դրա համար աշխարհի լավագույն մասնագետներն են եկել Երևան, և էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարարության հետ միասին քննարկել են այս օրենքի նախագիծը։ Ըստ Համաշխարհային բանկի փորձագետների` մենք այս բնագավառում ունենք լուրջ ներդրումային ներուժ, և այդ ներդրումները տարեկան կտրվածքով կարող են հասնել մինչև 500 մլն ԱՄՆ դոլարի։ Կարևոր նախապայման է, որպեսզի մեր օրենսդրությունը համապատասխանի միջազգային լավագույն չափանիշներին։ Երկրորդը` Համաշխարհային բանկի փորձագետների կարծիքով` եթե մենք ներդնենք հարկման ավելի ժամանակակից և արդյունավետ մեխանիզմ, կկարողանանք լրացուցիչ հարկեր հավաքել։ Այն նոր մոդելը, որն առաջարկվում է այս օրենքի նախագծով, ենթադրում է, որ 2012 թ. մենք շուրջ 3.5 մլրդ դրամ ավելի շատ հարկ կհավաքենք, քան 2011 թ. բոլոր այլ հավասար պայմաններում, եթե միջազգային գները պահպանվեն 2011 թ. մակարդակի վրա։

- Ի՞նչ եղավ «Հանրային ծառայության մասին» օրենքի գործարկումը, Էթիկայի հանձնաժողովի ստեղծումը։

Այն 2012 թ. հունվարի 1-ից կմտնի ուժի մեջ։ Կառավարությունը պարտավոր է բոլոր ենթաօրենսդրական ակտերը նախապատրաստել, ինչպես նաև ձևավորել էթիկայի հանձնաժողով, որպեսզի 2012 թ. հունվարի 1-ից այդ օրենքն ամբողջությամբ գործի։

- Գագիկ Ծառուկյանը նաև նշել է, որ պետք չէ մորթել ձու ածող հավերին։ Հիմա Դուք պատրաստվում եք մորթե՞լ այդ հավերին, թե ոչ` հաշվի առնելով հարկային քաղաքականությունը տնտեսվարողների նկատմամբ։

Ես այդ հարցին պատասխանեցի, մենք պետք է աջակցենք փոքր և միջին բիզնեսին, համաձայն եմ Գագիկ Ծառուկյանի հետ, որ բեռը պետք է դրվի խոշոր, այլ ոչ թե փոքր և միջին բիզնեսի վրա, և մեր կոալիցիոն կառավարության բոլոր օրենսդրական փաթեթները դրան են միտված։

- Որքանո՞վ է բարոյական, ըստ Ձեզ, այն, որ հերթական անգամ, փաստորեն, ԲՀԿ առաջնորդը շրջանցում է 2013 թ. նախագահական ընտրություններում իր պաշտպանած թեկնածուի անունը բարձրաձայնելը և մոռանում է կոալիցիոն հուշագիրն այն դեպքում, երբ իր նախարարներն այսօր փաստորեն Ձեզ հետ միասին կիսում են պատասխանատվությունը և քննադատում է Ձեզ, բայց պատասխանատվությունը չի ընդունում և շարունակում է մնալ կոալիցիոն կառավարության մեջ։ Չե՞ք կարծում, որ ավելի ճիշտ է դուրս գա, նոր նման տեսակետներ հնչեցնի։

Ես որևիցե հիմք չունեմ համաձայնելու Ձեր պնդումների հետ։ Ինչպես Դուք ճիշտ նշեցիք, մենք ունենք կոալիցիոն հուշագիր, որն այս տարի փետրվարին է ստորագրվել։ Այն հստակ պատասխանում է երկու կարևոր քաղաքական հարցերի` առաջինը` ինչպիսին է լինելու հարաբերակցությունը կոալիցիոն կառավարության ուժերի միջև, որ մենք չենք պայքարելու միմյանց հետ, այլ փորձելու ենք մեր միասնական ուժերը բազմապատկել, և երկրորդը` այդ հուշագրում հստակ ֆիքսված է, որ կոալիցիոն ուժերը նախագահական ընտրություններում սատարելու են գործող նախագահին։ Ես որևիցե հիմք չունեմ չվստահելու մեր կոալիցիոն գործընկերներին և համոզված եմ, որ նրանց գործունեության մեջ գործը և խոսքը համընկնում են։